In de vorige bijdragen lichtten we de bemiddeling en de collaboratieve onderhandelingen toe, waarbij de focus voornamelijk ligt op het faciliteren van een dialoog tussen partijen en het samen zoeken naar een oplossing. Hier behandelen we arbitrage.
Arbitrage of scheidsgerecht, lijkt op een procedure voor de rechtbank, maar hierbij zijn het de partijen die (al dan niet samen) een (of meerdere) scheidsrechter(s) kiezen. De procedure is vertrouwelijk en de zittingen zijn niet openbaar.
Deze vorm van alternatieve geschillenbeslechting is enkel mogelijk met de schriftelijke toestemming van de betrokkenen. Dit kan de vorm van een aparte arbitrage-overeenkomst aannemen, maar ook een beding in een andere overeenkomst. Zowel reeds bestaande geschillen als potentiële geschillen kunnen het voorwerp van een arbitrage-overeenkomst uitmaken.
Ieder geschil van vermogensrechtelijke aard (dit is een geschil over rechten en plichten die in geld waardeerbaar zijn) is vatbaar voor arbitrage. Niet-vermogensrechtelijke geschillen die vatbaar zijn voor een dading, kunnen ook het voorwerp van een arbitrage uitmaken.
Partijen verlenen de arbiter(s) via arbitrage-overeenkomsten de bevoegdheid om te oordelen over hun geschil. De uitspraak volgt nadat de partijen werden gehoord. Ook hier kan worden geconcludeerd. De schriftelijke uitspraak is bindend en kan, indien nodig, gedwongen uitgevoerd worden, mits het uitvoerbaar wordt verklaard door de bevoegde rechtbank van eerste aanleg.
Hoger beroep tegen arbitrale uitspraken is enkel mogelijk indien de arbitrage-overeenkomst daarin voorziet.
Med-arb | arb-med
Soms worden verschillende vormen van alternatieve geschillenbeslechting met elkaar gecombineerd. De twee meest courante combinaties zijn med-arb en arb-med.
Bij med-arb komen partijen overeen dat ze eerst proberen te bemiddelen, maar indien dit niet tot een akkoord leidt, dat de bemiddelaar hun arbiter wordt of dat ze naar een aparte arbiter gaan. Dit motiveert partijen om toch tot een minnelijk akkoord te komen, omdat in het tegengestelde geval een derde zal beslissen over de uitkomst van het geschil.
Bij arb-med is het andersom: de partijen leggen het geschil voor aan een arbiter, die het geschil beslecht. Deze oplossing wordt echter nog niet bekendgemaakt. Vervolgens gaan partijen over tot bemiddeling. Indien de bemiddeling niet tot een akkoord leidt, wordt de beslissing bekendgemaakt en is deze meteen bindend voor de partijen.
